Raport płacowy NSZZ „Solidarność”: wynagrodzenia w wybranych samorządowych instytucjach kultury w latach 2022–2024
Krajowa Sekcja Muzeów i Instytucji Ochrony Zabytków NSZZ „Solidarność” opublikowała raport dotyczący poziomu wynagrodzeń w wybranych samorządowych instytucjach kultury w latach 2022–2024. Analiza obejmuje dane ze 108 instytucji oraz 153 funkcjonujących przy nich oddziałów, filii i innych jednostek organizacyjnych, reprezentujących wszystkie województwa w Polsce.
Raport przedstawia informacje dotyczące poziomu zatrudnienia oraz przeciętnych miesięcznych wynagrodzeń w czterech kategoriach stanowisk: administracyjnych, merytorycznych, technicznych i obsługi oraz zarządzających instytucją. Jednocześnie autorzy podkreślają, że jest to podział czysto analityczny – w opinii NSZZ „Solidarność” wszyscy pracownicy instytucji kultury wykonują pracę merytoryczną, a brak jednolitych wytycznych klasyfikacji stanowisk powoduje znaczną niejednolitość raportowanych danych.
Analiza danych wskazuje, że w latach 2022–2024 nastąpił nominalny wzrost wynagrodzeń w sektorze, jednak nie zdołał on zniwelować skutków inflacji oraz rosnących kosztów życia. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w badanych instytucjach (bez kady zarządzającej) wzrosło z 4 965,82 zł do 6 813,55 zł. Mimo wzrostu płace te pozostają dużo niższe od przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej.
Raport wskazuje także na znaczne dysproporcje płacowe pomiędzy instytucjami. W części z nich wynagrodzenia pozostają zbliżone do poziomu płacy minimalnej, podczas gdy w najlepiej finansowanych jednostkach znacząco przekraczają średnią sektorową. Różnice te wynikają przede wszystkim z nierównych możliwości finansowych organizatorów oraz lokalizacji instytucji, co utrudnia budowanie spójnego rynku pracy w sektorze kultury.
Autorzy opracowania zwracają również uwagę na utrzymującą się stagnację zatrudnienia. W latach 2022–2024 przeciętne zatrudnienie wzrosło jedynie nieznacznie – z ok. 56 do 57 etatów na instytucję – co oznacza, że rozwój działalności instytucji kultury odbywa się przy niemal niezmienionej liczbie pracowników. W praktyce prowadzi to do zwiększenia obciążenia pracą oraz narastającego ryzyka wypalenia zawodowego wśród kadry.
W raporcie podkreślono, że wieloletnie niedofinansowanie wynagrodzeń w sektorze kultury prowadzi do spadku atrakcyjności zatrudnienia oraz odpływu wykwalifikowanych pracowników do innych sektorów gospodarki. Zjawisko to może w dłuższej perspektywie zagrozić stabilności funkcjonowania instytucji kultury, jakości opieki nad zbiorami oraz realizacji misji edukacyjnej i społecznej tych instytucji.
NSZZ „Solidarność” podkreśla, że utrzymanie kompetentnych zespołów oraz zagwarantowanie ciągłości misji instytucji kultury wymaga pilnych działań systemowych, takich jak: zwiększenie finansowania instytucji kultury, ujednolicenie i upublicznienie zasad wynagradzania, wdrożenie branżowego układu zbiorowego pracy, zapewnienie transparentności podejmowanych decyzji płacowych.
Opublikowany raport ma stanowić punkt wyjścia do dalszej dyskusji pomiędzy stroną społeczną a samorządami – organizatorami instytucji kultury. Tylko partnerska współpraca może doprowadzić do budowy sprawiedliwego, przejrzystego i przewidywalnego systemu wynagradzania oraz zapewnienia długofalowej stabilności sektora kultury.
Kontakt dla mediów:
Krajowa Sekcja Muzeów i Instytucji Ochrony Zabytków NSZZ „Solidarność”
ul. Wolska 47, 01-201 Warszawa
sekretarz.mazowsze@solidarnosc.org.pl